برخی بیماریها در پرندگان مسری و شایع هستن.برخی از این بیماریها از طریق علائم ظاهری قابل تشخیص دارن. یکی از این بیماریها آبله پرندگان است. ما در این مقاله به بررسی بیماری آبله طیور، نحوه جلوگیری و درمان آن میپردازیم.
آبله پرندگان چیست؟
بیماری آبله یکی از اون مریضیهای مسری و شایعی هست که خیلی وقتها از روی ظاهر پرنده میشه به وجودش شک کرد. جالبه بدونید که این ویروس خیلی «اختصاصی» عمل میکنه؛ یعنی مثلاً آبله کبوتر با آبله قناری یا شاهین فرق داره. تا الان ۱۰ نوع مختلف از این ویروس شناخته شده که بیشتر از ۲۳۰ گونه پرنده رو درگیر میکنه.
علائم بالینی عفونت ویروس آبله پرندگان چیست؟
بسته به اینکه ویروس کجای بدن پرنده رو هدف قرار بده، ما با ۳ شکل مختلف از این بیماری روبرو میشیم:
۱. آبله پوستی (نوع خشک): این رایجترین شکل بیماری در کبوتر، مرغ و قناریه. توی این حالت، روی نواحی بدون پرِ بدن (مثل اطراف چشم، نوک و پاها) جوشها یا پوستههای برجستهای ایجاد میشه. اولش با نقاط سفید یا زرد شروع میشه، اما خیلی زود تبدیل به زخمهای خونی و پوستههای تیره میشه. در مرغ عشقها، این بیماری خودش رو با تیره شدن یا تغییر رنگ پوست نشون میده.
۲. آبله دیفتروئید (نوع مرطوب): این مدل یه کم خطرناکتره چون داخل بدن رو درگیر میکنه. پلاکهای ضخیم و چسبندهای توی دهان، گلو، نای یا حتی چینهدان پرنده ایجاد میشه. این ضایعات تنفس و غذا خوردن رو برای پرنده سخت میکنن. بدتر اینکه باکتریها و قارچها هم به این زخمها حمله میکنن و حال پرنده رو حسابی بد میکنن. طوطیها و کبوترها بیشتر مستعد این مدل هستن.
۳. شکل سپتیسمیک (عفونت خونی): این خطرناکترین حالت آبلهست که بیشتر توی قناریها دیده میشه. ویروس وارد خون میشه و مستقیم به قلب، کبد و ریه حمله میکنه. توی این حالت پرنده خیلی سریع افسرده و بیحال میشه و متأسفانه مدت کوتاهی بعد از دیدن علائم، ممکنه از پا در بیاد. تنفسی یا گوارشی میشوند. این شکل بیشتر در طوطیها، کبوترها، قرقاولها و جوجهها دیده میشود.
اگر علاقه دارین در مورد بیماری طوطیها بیشتر بدونید، مطالعه این مقاله رو به شما پیشنهاد میکنیم: 7 بیماری طوطی، علائم، تشخیص و درمان
شکل سپتی سمی زمانی رخ میدهد که ویروس وارد جریان خون میشه و میتونه بر اندامهای داخلی مختلفی از جمله قلب، ریهها و یا کبد تاثیر بذاره. این شکل معمولاً باعث میشه پرنده افسرده شه که اغلب مدت کوتاهی پس از بروز علائم میمیره. قناریها بیشتر تحت تاثیر این گونه از بیماری قرار میگیرن.
ویروس آبله پرندگان چگونه تشخیص داده میشود؟
خیلی وقتها علائم ظاهری آبله (مثل اون جوشها و پوستهها) ممکنه با چیزهای دیگهای مثل آبسه، تومور یا عفونتهای قارچی اشتباه گرفته بشه. برای همین، تشخیص دقیقش خیلی حیاتیه:
- تشخیص چشمی: یه دامپزشک کاربلد معمولاً با نگاه کردن به ضایعات پوستی (بهخصوص توی فرم خشک) میتونه حدسهای خیلی دقیقی بزنه.
- بیوپسی (نمونهبرداری): اما اگه بخوایم صددرصد مطمئن بشیم، دقیقترین راه اینه که یه تیکه کوچیک از بافت آسیبدیده رو برداریم و بفرستیم آزمایشگاه پاتولوژی تا ویروس رو زیر میکروسکوپ شکار کنن.
هشدار خیلی مهم: دستکاری کردن، کندن یا بریدنِ این زخمها اصلاً کار شما نیست! چون اگه بدون تجهیزات و تخصص این کار رو انجام بدید، ممکنه باعث بشید ویروس به بافتهای سالمِ اطراف سرایت کنه و حال پرنده رو خیلی بدتر کنه. این کار رو حتماً باید به دامپزشک بسپارید.
یکی از بیماریهای باکتریایی رایج در پرندگان، بیماری تب طوطی است. برای اطلاعات بیشتر در مورد این بیماری، خواندن این مقاله رو پیشنهاد میدهیم: بیماری تب طوطی، علائم، تشخیص و راه درمان
ویروس آبله پرندگان چگونه منتقل میشود؟
بسیار خب، بریم سراغ بخش «انتقال و ماندگاری» این ویروس که شناختنش بهمون کمک میکنه جلوی غافلگیر شدنمون رو بگیریم:
شاید فکر کنید چون پرندهتون توی خونهست، جاش کاملاً امنه، اما واقعیت اینه که ویروس آبله خیلی سمجتر از این حرفهاست:
- حشرات، ناقلانِ موتوردار: پشهها و مگسهای گزنده مثل یه تاکسیِ هوایی، ویروس رو از پرنده آلوده به پرنده سالم منتقل میکنن. درسته پرندههایی که بیرون از خونه هستن بیشتر تو خطرن، ولی یادمون نره که پشهها خیلی راحت از در و پنجره وارد خونه میشن و میتونن پت شما رو تهدید کنن.
- بلعیدن و تنفس: این ویروس میتونه از طریق خوردنِ پوستههای آلودهای که از بدن پرنده مریض جدا شده یا حتی تنفسِ ذراتِ معلق در هوا منتقل بشه.
- زمانِ پنهانکاری: از لحظهای که ویروس وارد بدن پرنده میشه تا وقتی که علائم خودشون رو نشون بدن (دوره کمون)، معمولاً ۵ تا ۱۰ روز طول میکشه.
- ویروسِ سختجون: متأسفانه ویروس آبله خیلی سفتوسخته و ماندگاری زیادی توی محیط داره. اگه توی یه دسته پرنده پخش بشه، ممکنه ماهها طول بکشه تا کاملاً ریشهکن بشه.
چند راهکار سریع برای بستنِ راهِ ورودِ ویروس:
۱. نصب توری: حتماً پنجرهها توری داشته باشن تا پشه و مگس وارد محیط پرندهها نشن. ۲. نظافتِ کف قفس: چون پوستههای جدا شده آلودهان، تمیز کردنِ روزانه کف قفس خیلی حیاتیه. ۳. دقت در خرید: هر چیزی که وارد محیط پرنده میشه (از اسباببازی تا دونه) باید از جای معتبر و تمیز تهیه شده باشه.
یادتون باشه که «کنترل پشهها» توی فصلهای گرم، کلیدیترین راه برای فرار از دستِ آبلهست.
ویروس آبله پرندگان چگونه درمان میشود؟
آبله خفیف پرندگان در اکثر موارد خود به خود با کمترین جای زخم برطرف میشه. بسیاری از پرندگان با درمان حمایتی بهبود پیدا میکنن. درمان موضعی زخمها نیز ممکنه انجام بشه. باید مراقب بود که هیچ پوستهای پخش نشه، چون ممکنه باعث انتشار موضعی ویروس بشه. اگر عفونت باکتریایی ثانویه وجود داشته باشه، اغلب از درمان آنتی باکتریال استفاده میکنن.
چگونه میتوانم از ابتلای پرندهام به آبله پرندگان جلوگیری کنم؟
بهترین کنترل پیشگیری است. پرندگان سالم رو میتوان واکسینه کرد، اگرچه این روش معمولاً برای پرندگانی که در یک دسته پر جمعیت زندگی انجام میشه. اگر پرندگان در فضای باز نگهداری میشن، کنترل پشهها و مگسها بسیار مهمه. تا جایی که ممکنه پرنده خودتون رو داخل خانه نگهداری کنین و از ضد حشرات بی ضرر برای پرنده خود استفاده کنین. ظرف آب پرنده رو مرتباً عوض کنین. آب راکد و مانده میتونه به جذب پشهها کمک کنه.
سخن پایانی
آبله پرندگان یک بیماری بسیار قابل انتقاله و تحت تأثیر تراکم پرندگان و حشرات گزنده است. اگر علائمی از بیماری در پرنده خود مشاهده کردین، سریعاً موضوع رو با دامپزشک خود در میان بذارین. اگر در این زمینه نیاز به راهنماییهای بیشتر داشتین، میتونید از دامپزشک آنلاین پرندگان پلتفرم پت بوم استفاده کنید.
منابع:
cwhl.vet.cornell.edu | vcahospitals.com
دیدگاههای پت بومیها
(0) دیدگاه