بیماری توکسوپلاسموز گربه ؛ حقایق، درمان و پیشگیری

بیماری توکسوپلاسموز چیست؟

توکسوپلاسموز یه بیماریه که در اثر عفونت با یه ارگانیسم به اسم توکسوپلاسما گوندی (T. gondii) ایجاد می‌شه. این ارگانیسم یه موجود تک‌سلولی میکروسکوپیه که به گروه کوکسیدیا تعلق داره. همه موجودات خون‌گرم، از جمله انسان‌ها، می‌تونن به این ارگانیسم مبتلا بشن، اما شیوع اون توی گربه‌ها بیشتر مطرحه. توکسوپلاسما یه انگل خیلی سازگاره و به‌ندرت باعث ایجاد بیماری جدی توی میزبانی می‌شه که اون رو آلوده کرده.

توکسوپلاسما در گربه‌ها چقدر شایع است؟

توکسوپلاسما تقریباً توی همه نقاط دنیا وجود داره و توی گربه‌ها هم گسترده‌تر دیده می‌شه. تعداد گربه‌های آلوده‌ای که هیچ علامتی ندارن، بیشتر از گربه‌هاییه که علائم بیماری رو نشون می‌دن. توی بعضی تحقیقات مشخص شده که تقریباً نیمی از گربه‌های بالغ در بعضی مناطق جغرافیایی، آنتی‌بادی‌های این انگل رو توی خونشون دارن که نشون می‌ده در یه مقطع از زندگیشون با این عفونت در تماس بودن. میزان آلودگی توی گربه‌های شهری و بی‌سرپرست بیشتره.

علائم توکسوپلاسموز گربه چیست؟

بیشتر گربه‌هایی که به این انگل آلوده می‌شن، هیچ نشونه‌ای از بیماری ندارن. با این حال، گاهی اوقات ممکنه باعث بیماری بشه. این اتفاق بیشتر توی گربه‌هایی دیده می‌شه که سیستم ایمنی ضعیف‌تری دارن؛ مثل بچه‌گربه‌ها یا گربه‌های مبتلا به ویروس لوسمی گربه (FeLV) یا ویروس نقص ایمنی گربه (FIV).

رایج‌ترین علائم توکسوپلاسموز شامل تب، کم شدن اشتها و بی‌حالیه. علائم دیگه بسته به اینکه عفونت حاد باشه یا مزمن و همچنین محل قرار گرفتن انگل توی بدن، می‌تونن متفاوت باشن. اگه ریه‌ها درگیر بشن، ممکنه ذات‌الریه ایجاد بشه و مشکلات تنفسی به مرور شدیدتر بشن.

عفونت‌هایی که روی کبد تأثیر می‌ذارن هم ممکنه باعث زرد شدن پوست و مخاط‌ها بشن که بهش یرقان گفته می‌شه. توکسوپلاسموز می‌تونه چشم‌ها و سیستم عصبی مرکزی رو هم درگیر کنه و باعث التهاب شبکیه یا قسمت جلویی چشم بشه.

از علائم دیگه می‌شه به بزرگ یا غیرطبیعی شدن مردمک چشم، واکنش غیرعادی به نور، نابینایی، ناهماهنگی حرکات، حساسیت زیاد به لمس، تغییرات شخصیتی، چرخیدن دور خود، لرزش گوش، مشکل در جویدن و بلع غذا، تشنج و از دست دادن کنترل ادرار و مدفوع اشاره کرد.

با دیدن هر یک از این نشونه‌ها دامپزشک رو باخبر کنین.

مشاوره آنلاین دامپزشکی پت بوم!

دامپزشکان آنلاین هستند

نگران سلامت گُربت هستی؟ ما اینجاییم تا کمکت کنیم!

تیم دامپزشکان پت بوم با تجربه و دانش کافی، آماده‌اند تا هر مشکلی که برای گربه عزیزتون پیش اومده رو برطرف کنن.

همین حالا با دامپزشک صحبت کن!

تشخیص توکسوپلاسموز گربه

توکسوپلاسموز معمولاً بر اساس سابقه گربه، علائم بیماری و نتایج آزمایش‌های آزمایشگاهی تشخیص داده می‌شه. اندازه‌گیری دو نوع آنتی‌بادی IgG و IgM علیه T. gondii توی خون می‌تونه به تشخیص بیماری کمک کنه. بالا بودن سطح آنتی‌بادی IgG توی یه گربه سالم نشون می‌ده که اون گربه قبلاً آلوده شده و احتمالاً نسبت به این انگل ایمنی پیدا کرده و دیگه انگل رو دفع نمی‌کنه. این گربه‌ها معمولاً منبع عفونت برای بقیه نیستن.

در مقابل، بالا بودن سطح آنتی‌بادی IgM نشون‌دهنده عفونت فعاله. اگه هیچ آنتی‌بادی‌ای توی خون یه گربه سالم دیده نشه، یعنی اون گربه هنوز در معرض عفونت قرار نگرفته و مستعد ابتلاست. گربه‌ها تا حدود دو هفته بعد از آلوده شدن می‌تونن انگل رو دفع کنن.

درمان بیماری توکسوپلاسموز گربه

درمان معمولاً شامل یه دوره آنتی‌بیوتیکی با استفاده از کلیندامایسینه که ممکنه به تنهایی یا همراه با کورتیکواستروئیدها، در صورت وجود التهاب شدید چشم یا سیستم عصبی مرکزی، استفاده بشه. بهتره درمان بلافاصله بعد از تشخیص شروع بشه و تا چند روز بعد از از بین رفتن علائم ادامه پیدا کنه. توی موارد حاد، درمان معمولاً بر اساس بالا بودن سطح IgM شروع می‌شه.

اگه طی دو تا سه روز هیچ بهبود بالینی مشاهده نشه، ممکنه تشخیص توکسوپلاسموز زیر سؤال بره و نیاز به بررسی‌های بیشتری وجود داشته باشه.

چگونه می‌توانم از گربه خود در برابر توکسوپلاسموز محافظت کنم؟

محافظت از گربه در برابر توکسوپلاسموز می‌تونه به محافظت از انسان‌ها هم کمک کنه. بعضی از راهکارهای پیشگیری شامل موارد زیر هستن:

• به گربه غذای خشک یا کنسروی تجاری داده بشه.
• هرگز به گربه گوشت خام داده نشه، چون می‌تونه منبع آلودگی به توکسوپلاسما باشه.
• گربه‌های خونگی داخل منزل نگهداری بشن تا از شکار حیوانات آلوده جلوگیری بشه.

از معاینات دوره‌ای غافل نشین. حتی اگه گربه‌ای دارین که توی حیاط زندگی می‌کنه و میره و میاد، می‌تونین از دامپزشکان ما برای معاینه‌اش کمک بگیرین.

دیگه به کلینیک نرو! به جاش
دامپزشک رو به خونـت بیار!

دیگه نیازی نیست تو این ترافیک و دود و دم🚗، پت دلبندتون رو تو باکس بذارین و با خودتون به کلینیک ببرین!

فقط کافیه روز و ساعت دلخواهتون رو مشخص کنین، تا دامپزشکان پت‌بوم با کامل‌ترین تجهیزات ممکن بیان دمِ در خونه‌تون! 🏡

درخواست دامپزشک در محل

چگونه بیماری توکسوپلاسموز گربه به انسان منتقل می‌شود؟

افراد از راه‌های مختلفی ممکنه به توکسوپلاسموز مبتلا بشن:

• خوردن غذا، نوشیدن آب یا بلعیدن تصادفی خاک آلوده به مدفوع گربه.
• خوردن گوشت خام یا نیم‌پز حیوانات آلوده، مخصوصاً گوشت خوک، بره یا حیوانات شکاری.
• انتقال مستقیم از مادر باردار به جنین، زمانی که مادر درست قبل یا در طول بارداری به توکسوپلاسما مبتلا بشه.

چه کسانی در معرض خطر ابتلا به توکسوپلاسموز هستند؟

زنان باردار و افرادی که سیستم ایمنی ضعیفی دارن، بیشتر از بقیه در معرض خطر عوارض این بیماری قرار می‌گیرن. عفونت داخل رحمی یکی از مهم‌ترین نگرانی‌ها در انسانه. بین یک‌سوم تا نیمی از نوزادانی که مادرشون در دوران بارداری به توکسوپلاسما مبتلا شده، ممکنه آلوده بشن.

بیشتر مادران آلوده علائم خاصی ندارن و خیلی از نوزادان هم در زمان تولد علامتی نشون نمی‌دن. با این حال، بعضی از این کودکان ممکنه در سال‌های بعدی زندگی دچار مشکلاتی مثل کاهش بینایی، کاهش شنوایی، عقب‌ماندگی ذهنی یا در موارد شدید، مرگ بشن.

افرادی که داروهای سرکوب‌کننده سیستم ایمنی مصرف می‌کنن یا بیماری‌هایی مثل ایدز دارن هم ممکنه با مشکلاتی مثل بزرگ شدن غدد لنفاوی، بیماری‌های چشمی، مشکلات عصبی، بیماری‌های تنفسی و قلبی روبه‌رو بشن. توی این افراد، احتمال عود بیماری بیشتره و خطرات جدی‌تری وجود داره.

در گذشته به زنان باردار و افراد دارای نقص ایمنی توصیه می‌شد از نگهداری گربه خودداری کنن، اما امروزه مرکز کنترل و پیشگیری بیماری‌ها (CDC) این موضوع رو ضروری نمی‌دونه. برای دریافت راهنمایی دقیق‌تر، بهتره با پزشک متخصص مشورت بشه.

اگر در معرض خطر باشم، آیا می‌توانم از گربه نگه دارم؟

بله، افرادی که در معرض خطر عفونت شدید قرار دارن، مثل زنان باردار یا افراد دارای نقص ایمنی، همچنان می‌تونن از گربه نگهداری کنن. فقط لازمه چند نکته ایمنی رو رعایت کنن:

• جعبه خاک گربه هر روز تمیز و تعویض بشه. انگل توکسوپلاسما معمولاً بین ۱ تا ۵ روز بعد از دفع در مدفوع عفونی می‌شه.
• در صورت بارداری یا ضعف سیستم ایمنی، بهتره فرد دیگه‌ای مسئول تمیز کردن خاک گربه باشه. اگه این امکان وجود نداشته باشه، باید از دستکش یکبار مصرف استفاده بشه و بعد از اون دست‌ها با آب و صابون شسته بشن.
• گربه‌ها داخل منزل نگهداری بشن.
• از سرپرستی گرفتن گربه‌های خیابانی، مخصوصاً بچه‌گربه‌ها، در دوران بارداری یا نقص ایمنی خودداری بشه.
• به گربه فقط غذای تجاری یا غذای کاملاً پخته داده بشه و از دادن گوشت خام یا نیم‌پز پرهیز بشه.

آیا همه گربه‌های مبتلا به توکسوپلاسموز علائم دارند؟

خیر. بیشتر گربه‌های آلوده هیچ علامت بالینی مشخصی از خود نشان نمی‌دهند.

مهم‌ترین راه پیشگیری از توکسوپلاسموز در گربه چیست؟

جلوگیری از مصرف گوشت خام و استفاده از غذای تجاری یا غذای کاملاً پخته از مهم‌ترین اقدامات پیشگیرانه است.

آیا زنان باردار می‌توانند از گربه نگهداری کنند؟

بله. با رعایت اصول بهداشتی و توصیه‌های پزشکی، نگهداری از گربه امکان‌پذیر است.

توکسوپلاسموز در انسان چه عوارضی می‌تواند داشته باشد؟

در افراد دارای نقص ایمنی و زنان باردار، این بیماری ممکن است عوارض جدی برای فرد یا جنین ایجاد کند.

جمع‌بندی مقاله

سخن پایانی

همون‌طور که گفته شد، توکسوپلاسموز گربه معمولاً یه بیماری تهدیدکننده جدی محسوب نمی‌شه و در بیشتر مواقع هم هیچ علامتی از خودش نشون نمی‌ده. این بیماری می‌تونه به انسان منتقل بشه، اما انتقال اون از حیوانات خانگی چندان شایع نیست. اگه علائمی از بیماری توی گربه مشاهده بشه، بهتره در اولین فرصت با دامپزشک مشورت بشه. 

هر سوالی داشتین از ما بپرسین!